پیمانکار رتبه یک تاسیسات

روند تعیین شدت روشنایی مورد نیاز
1395-11-27
نورپردازی بزرگراه‌ ها
1395-12-01
Show all

سیستم‌های گرمایش، سرمایش و تهویه در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی

سیستم‌های گرمایش، سرمایش و تهویه در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی

گردآورنده: مریم مصطفی نظری
بهمن ۹۵

مقدمه

سیستم‌های گرمایش، سرمایش و تاسیسات تهویه مطبوع (HVAC) بیمارستان ها و مراکز بهداشتی درمانی نسبت به سایر اماکن از اهمیت بیشتری برخوردارند. این سیستم‌ها به‌ طور همزمان کنترل‌کننده دما، رطوبت، بهداشت و توزیع آن بوده و عملکرد درست آن ها به معنای تامین حفظ ایمنی و سلامت بیماران، پرسنل و دیگر افراد حاضر در مکان‌های مذکور است. مراکز درمانی به شدت در معرض انتقال و انتشار عوامل پرخطر از قبیل بیماری‌های مسری، مواد و داروهای شیمیایی معلق در هوا بوده که با طراحی مناسب تاسیسات مکانیکی تهویه مطبوع می‌توان با کاهش اثرات مخرب زیست محیطی و کنترل عوامل عفونت‌ زا محیطی آرام و ایمن را برای افراد حاضر فراهم نمود.


چرا مراکز درمانی ملزم به سیستم‌های HVAC هستند؟

سیستم‌های HVAC (تاسیسات تهویه مطبوع، سرمایش و گرمایش) به‌ دلیل ارتباطی که با ایمنی و سلامت افراد دارند یکی از مهمترین و حیاتی‌ترین بخش‌های زیرساختی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی محسوب می‌شوند. این واحدها ملزم به ایجاد شرایط رفاه محیطی به‌منظور ارائه آسایش فردی و تسریع در بهبودی بیماران هستند. این سیستم‌ها همانند سایر سیستم‌های تهویه مطبوع از طریق کنترل دما، رطوبت، بوهای نامطبوع و جابه‌جایی هوا رفاه و آسایش ساکنین را فراهم می‌کنند. علاوه بر موارد مذکور، کنترل عفونت، کنترل خطرهای ناشی از فعالیت‌های درمانی و حفظ ایمنی فردی از جمله موارد مختص به سیستم‌های تهویه مراکز درمانی و بهداشتی است.

در روند فعالیت‌های درمانی مختلف صرف‌نظر از فصل، از نقطه نظر بیمار و پرسنل ضروری است برای دستیابی به نتیجه مطلوب و تسهیل در روند درمان و بهبود بیمار، دما و رطوبت نسبی محیط تحت کنترل باشد. به عنوان مثال برای بخش‌های درمانی و استراحتگاه‌های بیماران سوختگی گاهی باید محیط ۱۰۰ درجه فارنهایت ( معادل ۳۷٫۷ درجه سانتی‌گراد) و رطوبت نسبی بین ۳۵% تا %۴۵  تنظیم ‌شود. در بیمارانی که دچار تب شده‌اند شرایط محیطی نامناسب خطرات جبران‌ناپذیری را برای ایشان رقم می‌زند. لذا در این موارد ضروری است به سرعت شرایط دمایی محیط کنترل و به‌درستی تنظیم شود.

همچنین شرایط محیطی نامساعد می‌تواند منجربه بروز مشکلاتی از قبیل خشکی پوست و غشای مخاطی شود. فراهم کردن شرایط مناسب دمایی و رطوبت نسبی در فضاهای بزرگ درمانی و بیمارستان‌ها مستلزم به کارگیری تجهیزات مخصوص است که با طراحی دقیق سیستم‌های HVAC امکان‌ پذیر می‌شود.

همچنین مراکز درمانی و بیمارستان‌ها در معرض سطح بالایی از عوامل بیماری‌ زا و عفونت‌های میکروبی هستند که نیازمند کنترل و نظارت سخت‌گیرانه از سوی پرسنل و بیماران است. سیستم‌های کنترل جریان هوا، دریچه‌های تهویه کاهش غلظت و سیستم‌های  تصفیه و تخلیه هوا از زیر مجموعه تاسیسات مکانیکی تهویه مطبوع‌ اند که از ابزارهای اساسی در کنترل عفونت‌ های موجود در این مراکز به شمار ‌می‌روند.

۲۳۲۴۳

در روند عملیات درمانی و استفاده از تجهیزات پزشکی حضور مواد شیمیایی، گازهای مضر، مواد مشتعل و معلق در هوا می‌تواند منجر به مخاطرات بهداشتی و ایمنی شوند. تجهیزات تهویه مطبوع با کاهش غلظت این آلاینده‌ها و حذف اثرات مخرب آنها محیطی ایمن و سالم را برای افراد فراهم می‌ کنند. همچنین این سیستم‌ها با تشخیص به هنگام از بروز آتش‌سوزی و انتشار دود جلوگیری می‌کنند. در این خصوص می‌توان به تمهیدات زیر اشاره نمود:

  • استفاده از هودهای تخلیه دودهای شیمیایی
  • تعبیه کانال‌ های خرطومی خروجی در کاربردهای جراحی برای تخلیه گازهای بیهوشی
  • استفاده از دریچه‌های خروجی برای انتقال دودهای ناشی از جراحی‌های لیزری و دودهای شیمیایی ناشی از دستگاه‌های ظهور فیلم‌های رادیولوژی
  • کابیت‌های ایمنی زیست محیطی برای حمل مواد فرار و تبخیر شدنی در آزمایشگاه
  • محفظه‌های هدایت سرفه در موارد درمانی بیماری‌های مسری تنفسی
  • امکان تخلیه کامل هوای محیطی که آلاینده‌ها در آن تولید می‌ شوند از قبیل آزمایشگاه‌ها، اتاق‌ های نگهداری زباله و ملحفه‌های کثیف، اتاق‌های گندزدایی، استریل مرکزی، اتاق‌های نگهداری گازهای بیهوشی و اتاق‌های ایزوله. لازم به ذکر است قوانین و مقررات ویژه‌ای در خصوص تصفیه هوای تخلیه شده توسط فیلترهای مخصوص هوا در محل وجود دارد.

ضوابط طراحی سیستم‌های تهویه مطبوع

یکی از اولین وظایف طراحان و مجریان تاسیسات پروژه‌ پایبندی به ضوابط حاکم در این خصوص است. قوانین و ضوابط متداول برای طراحی تاسیسات مکانیکی تهویه مطبوع شامل شرایط طراحی محیط داخلی و خارجی، ملزومات تغییر شرایط هوای خارجی و کلی، ملاحظات اقتصادی برای انتخاب تجهیزات، الزامات مربوط به گسترش سیستم و تجهیزات پشتیبانی، شرایط اقلیمی، روابط فشار اتاق، تصفیه و دیگر ضوابط مورد نیاز برای انتخاب و اندازه‌ گیری سیستم‌ها و تجهیزات است. علاوه بر موارد مذکور می‌توان به عایق‌ کاری پوسته خارجی و تجهیزات، مشخصات لعاب‌ دهی، برنامه‌های سکونتی، ملاحظات بهره‌ بردای و نگهداری تجهیزات، ترخیص کالا از گمرک و الزامات تهویه برای تجهیزات الکتریکی اشاره نمود که توسط مستندات مخصوص پروژه فراهم شده و یا ممکن است نیاز به بازرسی طراحی داشته باشد. همچنین طراح موظف است با مقررات اجرایی دولتی آشنا بوده و باید در محدوده کاری عملیات پروژه تاسیساتی، فرد مسئول که مجوزهای قضایی را اخذ کرده است مشخص شود.

ارگان‌های دولتی، ایالتی، فدرالی و همچنین برخی از تشکلات محلی ضوابطی را برای طراحی مراکز بهداشتی در حوزه‌های مختلف وضع نموده‌اند. به‌ طور معمول طراحان و مجریان تاسیسات می‌توانند به قوانین و استانداردهای ملی و بین المللی طراحی ساختمان در این زمینه استناد کنند. علاوه بر این برخی از موسسات خصوصی بهداشتی درمانی الزاماتی را برای طراحی وضع می‌کنند. برخی از این قوانین و استانداردهای طراحی که بسیار مورد استفاده قرار گرفته‌اند در ذیل آمده است:

  • راهنمای طراحی و ساخت تجهیزات مراقبت درمانی و بیمارستان‌ها معروف به راهنمای FGI
  • استاندارد ANSI/ASHRAE/ASHE مرتبط با تاسیسات تهویه مراکز درمانی
  • استاندارد ANSI/ASHREA/IES مرتبط با استاندارد انرژی
  • استانداردها و دست‌ نوشته‌های ASHRAE در خصوص طراحی، دستورالعمل‌ها و عملیات مناسب به منظور دستیابی به کارایی بالا در روند خدمات درمانی و مراقبتی
  • راهنمای ارائه شده توسط انجمن VA ایالات متحده در خصوص طراحی سیستم‌های HVAC
  • شورای مشترک استانداردهای مراقبتی و زیست محیطی
  • استانداردهای موسسه ملی حفاظت در برابر آتش سوزی(NFPA)
  • تهویه صنعتی ارائه شده در کنفرانس امریکایی نشریات بهداشتی صنعتی دولتی (ACGIH)
  • راهنما و دستورالعمل‌های توصیه شده مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)
  • مدل‌سازی و کدهای مکانیکی شامل کد بین‌المللی ساختمان(IBC)، کد بین‌المللی انرژی و کد بین‌المللی مکانیکی
  • مدیریت انرژی و طراحی زیست محیطی (LEED) برای مراکز درمانی
  • راهنمای UFC ارائه شده توسط وزارت دفاع ایالات متحده
  • CAN/CSA-Z317، تجهیزات ضروری برای سیستم‌های HVAC در تاسیسات مراکز درمانی
  • کتاب دستورالعمل‌هایی دارویی ایالات متحده

اندازه‌ گیری تجهیزات برای بارهای گرمایشی و سرمایشی

ضوابط و معیارهای طراحی مراکز درمانی که در ظرفیت تجهیزات و بارهای گرمایشی و سرمایشی تاثیر گذار است شامل دما، رطوبت نسبی و تجهیزات تهویه است. در برخی از موارد لازم است طیف وسیعی از شرایط متفاوت برای بیمار در اتاق  برای عملکرد زمستانی یا تابستانی فراهم شود. با طراحی مناسب سیستم HVAC ‌می‌توان در سختگیرانه‌ ترین شرایط جوی خارجی وضعیت مساعدی را در اتاق فراهم کرد. برای این منظور لازم است دما و رطوبت نسبی هوای خارج و دیگر اطلاعات جوی به خوبی برای طراح تعریف شود تا امکان محاسبات دقیق بارهای سرمایشی و گرمایشی فراهم شود.

نشریات و محصولات ارائه شده توسط ASHRAE از جمله Design Weather Sequence Viewer CD، داده‌هایWYEC2  و ASHRAE ESTREMES در خصوص شرایط جوی می‌تواند راهنمای خوبی برای شرکت های طراح و مجری تاسیسات  باشد. برای هر پروژه طراح ملزم به رعایت موارد زیر است:

  • استفاده از داده‌های جوی مربوط به نزدیک‌ ترین سایت به محل واقعی پروژه
  • بررسی خصوصیات بارز تاسیسات ساختمان و محیط که بر روی بارهای سرمایشی و گرمایشی موثر است
  • تخمین بارهای سرمایشی ناشی از تجهیزات پزشکی، حرارت آزاد شده توسط تجهیزات با توجه به تناوب و مدت زمان استفاده متغیر است. لذا طراح باید اطلاعات به روز و دقیقی در خصوص تجهیزات پزشکی داشته باشد. اطلاعات مربوط به حرارت آزاد شده تجهیزات و تعداد دفعات استفاده را ‌می‌توان به ترتیب از طریق تولیدکنندگان و کاربران نهایی تجهیزات به دست آورد.
  • استفاده از رهنمودهایی تولیدکنندگان، برخی از تولیدکنندگان تجهیزاتی که گرمای قابل توجهی تولید ‌می‌کنند از قبیل تجهیزات استریل و پخت و پز رهنمودهایی در خصوص طراحی هودهای تخلیه برای خروج حرارت در محل را ارائه ‌می‌دهند.
  • آگاهی از الزامات مربوط به انتشار گرما و تهویه محیط در خصوص اتصالات الکترونیکی و فضاهای تجهیزات داده در فعالیت‌های مختلف درمانی

در اغلب ضوابط طراحی از دمای حباب خشک (ASHRAE 0.4% (DB و متوسط دمای حباب مرطوب (MWB) منطبق با آن برای سرمایش تابستان و ماکزیمم دمای حباب خشک ۹۹٫۶% برای گرمایش تابستان در مراکز مراقبتی از بیماران بستری و سرپایی به منظور حفظ سلامت بیماران استفاده ‌می‌شود. برای کلینیک‌های سرپایی نیز استفاده از دماهای طراحی ASHRAE 1% و ۹۹%   به ترتیب برای سرمایش و گرمایش در ضوابط متداول الزام شده است. همچنین حداکثر بار سرمایشی در شرایط WB ماکزیمم (دمای حباب مرطوب) ، زمانی که به هوای خارجی بالا نیاز است رخ ‌می‌دهد. لذا برای اندازه‌گیری تجهیزات تبخیری و رطوب‌زدایی طراحان باید شرایط جوی بار کل حداکثر ( پنهان و محسوس) را برای هر پروژه در نظر داشته باشند.

منبع:

www.ashrae.org

یک دیدگاه